اشاره به يوم مهران و حوادثى كه پس از آن در اين منطقه روى داد براى بيان اين نكته است كه حملهء به ابلّه هم در همين شرايط اتفاق افتاد . شرايطى كه براى مهاجمان از هرلحاظ مساعد و اميدواركننده و براى مدافعان نامساعد و نوميدكننده بود . ابلّه هم گذشته از ويژگيهاى ديگرش يكى از پادگانهاى نيرومند ايران در اين سرزمين بود و غلبه بر آن‌هم يكى از هدفهاى بزرگ مهاجمان بود و به همين‌سبب پس از يوم مهران و غلبه بر پادگان بصره ، و پيش از اين‌كه عمر به حمله عام و شامل ديگرى عليه ايران دست بزند ، دست يافتن بر پادگان ابلّه در سرلوحه اهداف مهاجمان بود ، نوشته‌اند بين يوم مهران و جنگ قادسيه هيجده ماه فاصله بود « 1 » . و حمله به ابلّه در همين فاصله صورت گرفت . چون عتبة بن غزوان و همراهانش به قصد حمله به ابلّه آنجا را در محاصره گرفتند و مدتى بر اين حال گذشت ، پادگان ابلّه براى راندن آن قبايل از پيرامون آن بندر از شهر بيرون آمده و در برابر آنها صف‌آرايى كردند . عتبة هم مردان خود را آماده نبرد ساخت و دو تن از كسانى را هم كه به او پيوسته بودند به نامهاى قطبة بن قناده سد و سى و قسامة بن زهير مازنى هريك را با عده‌اى مأمور نمود كه در پشت لشكريان خود او موضع بگيرند ، تا هم اگر از مردان او كسانى قصد گريز از جنگ را داشته باشند مانع فرار آنها شوند و هم اگر دشمن از پشت قصد حمله به آنها را كرد آنها را دفع كنند ، و خود با همه مردان خود با ايرانيان در جنگ شد . جنگى سخت بين آنها درگرفت ولى چون ايرانيها در اين جنگ موفق نشدند كه اعراب را تارومار كنند و شهر خود را از محاصره درآورند ناچار دوباره به شهر بازگشتند و عتبة هم با مردان خود به جايگاه خود بازگشت و وضع به همانگونه كه بود ادامه يافت . عتبة بن غزوان و همراهانش عتبة بن غزوان برادر زن عثمان بن عفان ( - خليفه بعدى ) « 2 » و داماد حارث بن كلّده ثقفى بود . از اين حارث بن كلّده در جاى ديگر هم به مناسبت

--> ( 1 ) . فتوح البلدان ، ص 312 . ( 2 ) . زن عثمان بن عفان فاخته دختر عتبة بن غزوان بود ( ابن اثير ، الكامل 2 / 387 ) .